لیست آزمایشات و سونوگرافی های دوران بارداری

اینکه چه تعداد سونوگرافی در بارداری انجام دهیم یکی از سوالاتی است که اغلب افراد می پرسند. همه سونوگرافی که برای بارداری ضروری است برای اطلاع از سلامت مادر و جنین ، تعیین جنسیت جنین و .. می باشد. با این سونوگرافی ها مادر کمتر دچار نگرانی درباره وضعیت جنین می شود. گاهی استفاده از سونوگرافی جنبه سرگرمی دارد فراهم کردن آلبومی از عکس های جنین در قبل از تولد تا زمان تولد و نشان دادن آن به فرزند خود در زمانی که بزرگ شود. ولی باید در این میان مراقب بود تا در مواقع ضروری از سونوگرافی استفاده شود وگرنه صدماتی به جنین وارد می کند. مرکز سونوگرافی در اهواز یکی از مراکزی است که سونوگرافی های ضروری در دوران بارداری را انجام می دهد.

تعداد سونوگرافی های لازم در بارداری

انجام سونوگرافی بارداری فقط برای دیدن تصویر جنین نیست، بلکه یکی از مهم‌ترین ابزارهای پایش سلامت مادر و جنین در طول بارداری به حساب می‌آید. تعداد سونوگرافی‌های لازم در بارداری برای همه افراد دقیقاً یکسان نیست، چون این موضوع به شرایط مادر، سن بارداری، سابقه پزشکی، بارداری کم‌خطر یا پرخطر و نظر پزشک بستگی دارد. با این حال، سونوگرافی در بارداری نقش بسیار مهمی در تعیین سن حاملگی، بررسی رشد جنین، ارزیابی ضربان قلب، وضعیت جفت، میزان مایع آمنیوتیک و تشخیص برخی ناهنجاری‌ها دارد. به همین دلیل، انجام سونوگرافی‌های ضروری در زمان مناسب می‌تواند به تشخیص زودهنگام مشکلات احتمالی و تصمیم‌گیری بهتر برای ادامه مراقبت‌های بارداری کمک کند.

سونوگرافی اول بارداری

این سونوگرافی معمولاً در هفته‌های ابتدایی بارداری انجام می‌شود و هدف آن تأیید بارداری داخل رحم، بررسی تعداد جنین، تعیین سن بارداری و تاریخ تقریبی زایمان است. در برخی موارد برای بررسی علت خونریزی یا درد اوایل بارداری هم درخواست می‌شود.

سونوگرافی NT

سونوگرافی NT معمولاً بین هفته 11 تا 13 بارداری انجام می‌شود. این سونوگرافی برای اندازه‌گیری ضخامت پشت گردن جنین و بررسی برخی نشانه‌های اولیه ناهنجاری‌های کروموزومی مانند سندرم داون اهمیت دارد و معمولاً همراه با آزمایش‌های غربالگری سه‌ماهه اول بررسی می‌شود.

سونوگرافی آنومالی

سونوگرافی آنومالی یا سونوگرافی تفصیلی معمولاً بین هفته 18 تا 22 بارداری انجام می‌شود. این سونوگرافی یکی از مهم‌ترین بررسی‌های بارداری است، چون ساختارهای اصلی بدن جنین مثل مغز، قلب، ستون فقرات، کلیه‌ها، دست و پا، صورت، جفت و مایع آمنیوتیک را به‌طور دقیق ارزیابی می‌کند.

سونوگرافی رشد

در برخی بارداری‌ها، به‌ویژه اگر پزشک به اختلال رشد جنین، کم یا زیاد بودن مایع آمنیوتیک، مشکلات جفت، دیابت بارداری، فشار خون یا بارداری پرخطر مشکوک باشد، سونوگرافی رشد در سه‌ماهه سوم درخواست می‌شود. این سونوگرافی برای بررسی وزن تقریبی جنین، روند رشد، وضعیت قرارگیری جنین و شرایط جفت اهمیت دارد.

سونوگرافی داپلر

سونوگرافی داپلر در همه بارداری‌ها روتین نیست، اما در موارد خاص مثل محدودیت رشد جنین، فشار خون بالا، پره‌اکلامپسی، مشکلات جفت یا کاهش حرکت جنین انجام می‌شود. این بررسی به پزشک کمک می‌کند جریان خون بین جفت، بند ناف و جنین را ارزیابی کند.

سونوگرافی تعیین وضعیت جنین در اواخر بارداری

در هفته‌های پایانی بارداری ممکن است برای بررسی قرارگیری جنین (سری یا بریچ)، وضعیت جفت، میزان مایع آمنیوتیک و آمادگی برای زایمان یک سونوگرافی دیگر درخواست شود. این سونوگرافی به تصمیم‌گیری درباره نوع زایمان کمک می‌کند.

در مجموع چند سونوگرافی لازم است؟

در یک بارداری کم‌خطر معمولاً حداقل 2 تا 3 سونوگرافی اصلی انجام می‌شود:

• سونوگرافی اوایل بارداری
• سونوگرافی NT
• سونوگرافی آنومالی

و در صورت نیاز:

• سونوگرافی رشد
• سونوگرافی داپلر
• سونوگرافی اواخر بارداری

جدول تعداد سونوگرافی‌های لازم در بارداری

نوع سونوگرافی	زمان انجام	هدف
سونوگرافی اولیه	اوایل بارداری	تعیین محل و سن بارداری
سونوگرافی NT	هفته 11 تا 13	غربالگری اولیه ناهنجاری‌ها
سونوگرافی آنومالی	هفته 18 تا 22	بررسی دقیق اندام‌های جنین
سونوگرافی رشد	سه‌ماهه سوم	ارزیابی رشد و وزن جنین
سونوگرافی داپلر	در صورت نیاز	بررسی جریان خون جنین و جفت
سونوگرافی اواخر بارداری	هفته‌های آخر	بررسی وضعیت جنین و زایمان

شرایط انجام سونوگرافی بیش از 4 مرتبه

در صورتی که مادر یا جنین دارای مشکل خاصی باشند از سونوگرافی دیگری برای تشخیص اختلال غیر از موارد مذکور می توان استفاده کرد. این اختلالات شامل مواردی به شرح ذیل می باشد:

1. فشار خون بالای مادر
2. بیماری هایی نظیر دیابت
3. کوچک بودن اندازه جنین
4. امکان چند قلویی بودن جنین

چند بار سونوگرافی در بارداری لازم است؟

تعداد سونوگرافی ها در بارداری چقدر است؟ خانم های باردار در ابتدای حاملگی دائما در اینترنت در حال سرچ و جستجو هستند. آن ها به دنبال این هستند که آیا سونوگرافی در دوران بارداری بی خطر است؟ آیا سونوگرافی زیاد برای جنین عوارض جانبی ایجاد می کند؟ سونوگرافی داپلر در چه شرایطی مورد استفاده واقع می شود؟ و سوالات مشابه آن. ما در این مقاله سعی نموده ایم که برای پاسخ به این سوال توضیحات جامع و گسترده ای پیرامون مزایا و معایب سونوگرافی، اطلاعاتی را گردآوری نماییم. جهت کسب آگاهی بیشتر بهتر است که این متن را تا انتها مطالعه نمایید. پس با ما همراه باشید:

کاربرد سونوگرافی در بارداری

برای پاسخ به سوال تعداد سونوگرافی ها در بارداری چقدر است؟ بیایید کاربرد سونوگرافی در بارداری را در طی دهه های اخیر، کاربرد سونوگرافی در تشخیص پزشکی رشد کرده است. روش های نمایش تصویر اولیه استاتیک از تکنولوژی های رادار و تست های متالوپزیک الهام گرفته شده بودند. این روش ها به سمت کارآیی بالاتر که تصویر برداری زنده است، رشد کردند.
تصاویرمتحرک سونوگرافی در اهواز یا هر جای دیگری، از جنین در داخل رحم امروزه برای اکثر افراد جامعه آشناست.
سیستم های مدرن سونوگرافی امروزه قدار به اندازه گیری دقیق جریان خون در عروق و بافت ها، مشاهده ساختمان های متحرک به صورت سه بعدی و امکان اندازه گیری های مربوط به سفتی بافت را فراهم کرده اند.

مزایای سونوگرافی در بارداری

پیشرفت تکنولوژی همراه با گسترش استفاده از سونوگرافی در تشخیص پزشکی است. این کاربردها از اندازه گیری های ساده ابعاد آناتومیک نظیر قطر بای پاریتال سر جنین تا غربالگری جزئیات ناهنجاری و اختلالات های جنین و کشف تغییرات جزئی در ساختار بافت و مطالعه دقیق جریان خون شریان ها پیشرفت کرده است.
مدت زمان زیادی از شروع کار سونوگرافی نمی گذرد. این پروسه از 40 تا 45 سال پیش به صورت جدی استارت خورد. از همان زمان سوالات متعددی پیرامون این که آیا سونوگرافی بی خطر است یا خیر را در ذهن متقاضی انجام آن ایجاد می کند. مادران همیشه از پزشک می پرسند که تعداد سونوگرافی ها در بارداری چقدر است؟

عوارض سونوگرافی در بارداری

برای بررسی موضوع تعداد سونوگرافی ها در بارداری چقدر باشد؟ باید عوارض سونوگرافی را در بارداری بررسی کنیم. علی رغم مطالعات بسیار زیادی در مورد سلامت و ایمن بودن سونوگرافی برای جنین و مادر وجود دارد. مطالعات محدودی برروی عوارض جانبی سونوگرافی در بارداری انجام شده است. این مطالعات بیشتر بر روی مکانیسم های حرارتی و مکانیکی است.
جذب انرژی امواج صوتی توسط بافت نرم با استخوان و تبدیل آن به حرارت می شود. بدین منظور فاکتوری به نام اندکس حرارتی اندازه گیری می شود. یک اندکس حرارتی مساوی یک به معنای افزایش یک درجه سانتی گراد است.
امروزه با وجود دستگاه سونوگرافی پیشرفته و مدرنی که وجود دارد فقط یک افزایش خفیف درجه حرارت که قابل چشم پوشی است رخ می دهد. این افزایش حرارت معمولا کمتر از یک درجه سانتی گراد خواهد بود.
فدراسیون جهانی در زمینه سونوگرافی در بعد پزشکی و بیولوژی یک نکته را مورد تاکید قرار داده است که اگر جنین در معرض با امواج سونوگرافی حداکثر یک و نیم درجه بالاتر از سطح فیزیولوژیک نرمال حرارت ببیند، خطری برای او ایجاد نمی شود.
شایان ذکر است که گفته شود، نتیجه کلی این موضوع این است که سونوگرافی دو بعدی رایج در سه ماهه اول بارداری اثر خطرناک سونوگرافی بر روی جنین ندارد. بنابراین انجام سونوگرافی بی خطر وایمن است.

بیشتر بخوانید: چند بار سونوگرافی برای جنین خطرناک است؟

عوارض سونوگرافی داپلر در بارداری

با این وجود وقتی سونوگرافی داپلر در اهواز یا هر شهر دیگری طی سه ماهه اول حاملگی صورت می گیرد، این احتمال به وجود می آید که دما بیش از یک و نیم درجه سانتی گراد افزایش پیدا کند. بنابراین توصیه می شود که برای سونوگرافی در سه ماهه اول بارداری تا حدامکان از سونوگرافی داپلر استفاده نشود. به همین خاطر مادرانی که در سه ماهه اول بارداری از پزشک سونوگرافیست درخواست می کنند که برای شنیدن صدای قلب جنین از این سونوگرافی استفاده نمایند تا صدای قلب را بشنوند. پزشک توصیه می کند که بهتر است که این پروسه صورت نگیرد، تا خطری برای جنین پیش نیاید.
البته در برخی موارد بنا به صلاحدید پزشک حتی قبل از سه ماهگی باید سونوگرافی داپلر انجام شود. در این موارد نگران نباشید و به پزشک و سونوگرافیست خود اعتماد کنید.
براساس مطالعات متعددی که بر روی جنین حیوانات از جمله خرگوش صورت گرفته، نهایتا توصیه کلی که در مورد انجام سونوگرافی داپلر است. به صورت ذیل تعریف شده است که:
سونوگرافی داپلر در سه ماهه اول بارداری به هیچ وجه نباید انجام شود. مگر این که از لحاظ بالینی شرایطی رخ دهد که پزشک مجبور به استفاده از سونوگرافی داپلر گردد.

مهمترین سونوگرافی های بارداری

سونوگرافی‌های بارداری نقش بسیار مهمی در بررسی سلامت جنین و روند درست بارداری دارند و به پزشک کمک می‌کنند تا وضعیت رشد، ساختار بدن جنین، محل جفت و شرایط داخل رحم را دقیق‌تر ارزیابی کند. مهم‌ترین سونوگرافی بارداری فقط یک مورد نیست، بلکه چند سونوگرافی مهم در بارداری وجود دارد که هر کدام در زمان مشخصی انجام می‌شوند و هدف خاصی دارند. آشنایی با این سونوگرافی‌های ضروری بارداری باعث می‌شود مادر با دید بهتر و آرامش بیشتر مراحل مراقبت بارداری را دنبال کند و بداند هر سونوگرافی جنین چه اطلاعاتی در اختیار پزشک قرار می‌دهد.

سونوگرافی های بارداری در چه هفته هایی انجام می شود؟

در پاسخ به سوال چندبار سونوگرافی در بارداری لازم است؟ اکثر زنان در سه ماهه دوم بارداری خود در هفته های 18 تا 20 بارداری سونوگرافی انجام می دهند. برخی نیز قبل از هفته 14 بارداری سونوگرافی سه ماهه اول سونو می شوند. تعداد و زمان سونوگرافی ممکن است برای زنان مبتلا به بیماری های خاص مانند آسم و چاقی متفاوت باشد.

آخرین سونوگرافی بارداری در چند هفتگی

در بارداری کم‌خطر معمولاً چند سونوگرافی “کلیدی” در زمان‌های مشخص انجام می‌شود و بقیه فقط در صورت نیاز (پرخطر بودن بارداری، خونریزی، درد، دیابت، فشارخون، کاهش حرکت جنین و…)

سونوگرافی	هفته/بازه زمانی انجام	هدف اصلی
سونوگرافی اولیه/تأییدی (Dating)	حدود 6 تا 9 هفته (گاهی 5–10)	تأیید بارداری داخل رحم، مشاهده ضربان قلب، تعیین سن دقیق بارداری و تاریخ زایمان، تعداد جنین
سونوگرافی NT (سه‌ماهه اول)	11 تا 13 هفته و 6 روز	اندازه‌گیری NT، بررسی اولیه برخی ناهنجاری‌ها، همراه غربالگری سه‌ماهه اول
سونوگرافی آنومالی/تفصیلی	18 تا 22 هفته (اغلب 20–21)	بررسی دقیق اندام‌ها (قلب، مغز، ستون فقرات، کلیه‌ها…)، وضعیت جفت و مایع
سونوگرافی رشد (Growth)	حدود 28 تا 32 هفته	بررسی رشد و وزن تقریبی، مایع آمنیوتیک، موقعیت جفت
سونوگرافی اواخر بارداری/وضعیت جنین	حدود 34 تا 36 هفته (یا 36–38)	بررسی قرارگیری جنین (سری/بریچ)، جفت، مایع آمنیوتیک، آمادگی برای زایمان
داپلر	معمولاً از 24 هفته به بعد هر زمان که لازم شود	ارزیابی جریان خون جفت/بندناف/جنین (در IUGR، فشارخون، پره‌اکلامپسی، کاهش حرکت جنین و…)